WordPress siteniz yavaş mı? Önce bakmanız gereken 7 nokta

Yavaş bir WordPress sitesiyle karşılaştığımda yaptığım ilk şey, hiçbir şeyi değiştirmeden ölçmektir. Çünkü "yavaş" kelimesi iki farklı sorunu anlatabilir:

• Sunucu yavaş: İlk bayt geç geliyor (TTFB yüksek). PHP, veritabanı ya da sunucu kaynakları darboğazda.
• Sayfa ağır: Sunucu hızlı cevap veriyor ama tarayıcı megabaytlarca görsel, script ve font indiriyor.

İkisinin çözümü tamamen farklıdır. Hangisi olduğunu anlamak için:

curl -o /dev/null -s -w "TTFB: %{time_starttransfer}s  Toplam: %{time_total}s\n" https://ornek.com/

TTFB önbelleksiz bir sayfada 0,8 saniyenin, önbellekli bir sayfada 0,2 saniyenin üzerindeyse sorun sunucu tarafındadır. TTFB düşük ama site yine de geç açılıyorsa sorun sayfanın ağırlığındadır. Bunun için tarayıcının geliştirici araçlarındaki Ağ (Network) sekmesine ya da PageSpeed Insights'a bakın.

1. Sayfa önbelleği yok

Önbelleksiz bir WordPress sayfasında her ziyaret için PHP çalışır ve onlarca veritabanı sorgusu yapılır. Sayfa önbelleği, oluşturulan HTML'i saklayıp sonraki ziyaretçilere doğrudan sunar. Genellikle tek başına en büyük kazancı bu sağlar.

Sunucunuz LiteSpeed ise LiteSpeed Cache, değilse WP Super Cache ya da sunucu seviyesinde bir önbellek (Nginx FastCGI cache, Varnish) kullanabilirsiniz. Tek kural var: Aynı anda birden fazla önbellek eklentisi kullanmayın.

2. Ağır ya da hatalı bir eklenti

Bir eklenti her sayfada dışarıya HTTP isteği atıyor, devasa bir sorgu çalıştırıyor ya da gereksiz yere oturum açıyor olabilir. Suçluyu bulmanın en pratik yolu Query Monitor eklentisidir. Her sayfa için sorgu sayısını, yavaş sorguları, hangi eklentinin ne kadar süre harcadığını ve dış HTTP isteklerini gösterir. İşiniz bitince kaldırın.

Bulduğunuz şüpheliyi bir test kopyasında kapatıp ölçümü tekrarlayın.

3. PHP sürümü ve OPcache

PHP 7.4'ten 8.x'e geçmek, çoğu sitede kod değiştirmeden belirgin bir hız artışı sağlar. Desteği bitmiş bir sürümde kalmak ise hem yavaşlık hem güvenlik riski demektir.

OPcache'in açık olduğundan emin olun. OPcache, derlenmiş PHP kodunu bellekte tutar. Kapalıysa her istekte bütün WordPress dosyaları yeniden derlenir:

php -i | grep -E "opcache.enable|opcache.memory_consumption"

4. PHP-FPM havuzu tükeniyor

Trafik arttığında site bir anda çok yavaşlıyor ya da 502/504 hatası veriyorsa, PHP-FPM'in işçi sayısı (pm.max_children) yetmiyor olabilir. FPM günlüğünde şu satırı arayın:

WARNING: [pool www] server reached pm.max_children setting (10), consider raising it

Sınırı artırmadan önce bellek hesabı yapın: Her PHP işçisi tipik bir WordPress sitesinde 40 ile 100 MB arası bellek kullanır. 2 GB RAM'li bir sunucuda 50 işçi açmak, sunucuyu swap'e ve daha da büyük bir yavaşlığa iter.

5. Veritabanında biriken yük

Şişmiş bir wp_options tablosu, özellikle büyük autoload verisi, her sayfayı yavaşlatır. Binlerce revizyon ve süresi dolmuş transient de sorguları ağırlaştırır. Bunu ayrı bir yazıda ayrıntılı anlattım. Kısa kontrol:

wp db size --tables --human-readable
wp transient delete --expired

Sık okunan ve ağır sorgular çalıştıran sitelerde Redis ile kalıcı nesne önbelleği de ciddi fark yaratır.

6. Görseller

Sayfa ağırlığının çoğunu genellikle görseller oluşturur. Telefonla çekilmiş 5 MB'lık bir fotoğrafın 300 piksellik bir kutuda gösterildiğini sık görürüm.

• Görselleri yüklemeden önce boyutlandırın.
• WebP ya da AVIF biçimine geçin. WordPress 6.x bunları destekliyor.
• Ekranın alt kısmındaki görseller için tembel yükleme (lazy loading) zaten varsayılan olarak açık. Ancak sayfanın en üstündeki büyük görselde (LCP görseli) tembel yüklemeyi kapatın; o görsel hemen yüklenmeli.

7. Dış kaynaklar

Her harici font, sohbet balonu, reklam scripti ve izleme kodu, başka bir sunucuya bağlantı ve beklemek demektir. Gerçekten kullanmadıklarınızı kaldırın. Google Fonts gibi fontları sitenizin kendi sunucusundan sunmak hem hızlandırır hem de gizlilik açısından daha iyidir.

Sıralama önemli

Benim izlediğim sıra şu: Ölç → sayfa önbelleğini kur → PHP sürümü ve OPcache → Query Monitor ile eklentiler → veritabanı → görseller ve dış kaynaklar. Her adımdan sonra yeniden ölçün. Böylece neyin işe yaradığını bilirsiniz ve sitenize gereksiz bir "hızlandırma" eklentisi daha eklemekten kurtulursunuz.